O eseesega i le va o le Fractionation, Hydrogenation ma le Esterification o suāuu ma gaʻo.
O le fractionation, hydrogenation, ma le esterification o tekinolosi autū ia e tolu mo le suia o meatotino faaletino ma vailaʻau o suāuʻu ma gaʻo e faʻafetaui ai manaʻoga eseese o le alamanuia o meaʻai. O le eseesega autū i le va o nei mea o loʻo taoto i mataupu faavae eseese latou te faʻaaogaina e suia ai meatotino o suāuʻu ma gaʻo. O loʻo i lalo, matou te tuʻuina atu ai se faʻatusatusaga manino o latou eseesega e ala i se laulau ma faʻamatalaga auiliili.
Aotelega o Eseesega Autū
| Meatotino | Fa'avaega | Fa'a-hidrogenasi | Fa'a-esterification |
| Natura | Suiga faaletino | Suiga o vailaʻau | Suiga o vailaʻau |
| Mataupu Faavae | Vavae'esega e fa'avae i luga o eseesega o le tulaga melting o triglycerides eseese e ala i le fa'amālūlūina, fa'ama'aliliina, ma le fa'amamāina. | Fa'aopoopoina o le haitorosene i fusi fa'alua o unsaturated fatty acids i lalo o le gaioiga a se catalyst. | Toe fa'atulaga fa'afuase'i pe fa'asaga tonu fo'i ia fatty acids i luga o le glycerol backbone i lalo o le gaioiga a se catalyst po'o se enzyme. |
| Fa'amoemoega | Vavae'eseina o suāu'u i vaega e maualuga le tulaga melting (stearin) ma vaega e maualalo le tulaga melting (olein). | Fa'ateleina o le tulaga e liusuavai ai suāuu e fa'aliliu ai mai le vai i tulaga e le'i mautu pe mautu; fa'aleleia atili ai le mautu o le oxidative. | Suia o uiga fa'ama'alili ma le palasitika o suāuu e aunoa ma le suia o le tuufaatasiga o le ga'o. |
| A'afiaga i luga o Ga'o Fa'asusu | Leai se suiga i le fausaga fa'akemikolo o ga'o fatty acids. | Suiga i le fausaga fa'akemikolo o ga'o fa'asusu: ga'o fa'asusu unsaturated → ga'o fa'asusu saturated; e ono fa'atupuina ai ga'o fa'asusu trans. | Leai se suiga i le fausaga fa'akemikolo o ga'o ta'itasi, ae o se suiga i lo latou tufatufaina atu i le ivi tua o le glycerol. |
| Uiga o le Oloa | Ia maua ni oloa se lua pe sili atu foi e eseese o latou uiga faaletino (e pei o le palm olein ma le palm stearin mai le suauu pama). | Ia maua ni suāuu ua fa'a-haitorosenete e sili atu ona malō ma sili atu ona mautu. | Ia maua ni suāuu e iai ni pi'oga ma ni foliga fou e liusuavai ai, e pei o le margarine e leai ni ga'o trans ma le shortening. |
| Fa'atusatusaga Faigofie | E pei o le tu'ua o le suāu'u i fafo i le taumalulu, o le vavae'eseina lea o le suāu'u vai mai le vaega ua malo. | E pei o le fa'amalosia o molela'au e le mautu ina ia sili atu ona "mautu" ma "mautu". | E pei o le fa'afefiloi o se seti o pepa (gatty acids) e maua ai se lima fou (suau'u fou). |
Fa'amatalaga Auiliili
1. Vaevaeina
• Manatu autū: Vavaeʻeseina, ae lē o le suia.
• Faiga: Fa'avevela malie le suāu'u e fa'amalūlūina, ona fa'amālūlū malie lea i se vevela fa'apitoa. O triglycerides e maualuga atu le tulaga fa'amalūlūina o le a muamua fa'ama'alili, ma fausia ai ni vaega mafiafia. Ona mafai lea ona vavae'ese nei tioata mafiafia (stearin) mai le suāu'u vai (olein) e ala i le fa'amamāina po'o le centrifugation.
• Faʻataʻitaʻiga o le faʻaaogaina:
o Fa'avaega o le suāu'u pama: O le fa'aoga masani lea o le tekinolosi fa'avaega. E mafai ona fa'avaega le suāu'u pama e maua ai le olein pama (e fa'aaoga mo le suāu'u kuka, suāu'u falai) ma le stearin pama (e fa'aaoga mo le margarine, shortening, ma ga'o suamalie).
o Vaeluaina o le pata: E maua ai le ga'o pata e sili atu ona mama, e fa'aaoga mo le faia o mea'ai suamalie e sili ona lelei.
• Tulaga Lelei: Fa'agasologa fa'aletino mama, leai ni suiga fa'akemikolo e fa'aosofia, leai ni vaila'au fa'akemikolo, ma e fa'alenatura le oloa.
2. Fa'a-hidrogenasi
• Manatu autū: Fa'aopopo le haitorosene e fa'ama'a'a ai ma fa'amautu ai le suāu'u.
• Faiga: I lalo o le vevela maualuga, mamafa maualuga, ma le i ai o se mea fa'atupu u'amea (e masani lava o le nickel), e fa'asalalauina le kesi haitorosene i totonu o le suāu'u vai. O le a fa'aopoopoina e le haitorosene i fusi fa'alua i totonu o filifili o le unsaturated fatty acid, ma fa'aitiitia ai pe ave'esea ai fusi fa'alua.
o Fa'a-hydrogenation fa'a-partial: E le'o atoatoa ona fa'atumuina fusi fa'alua, ma e tele naua trans fatty acids e gaosia i le taimi o lenei faiga. Ona o le lamatiaga tau soifua maloloina o trans fatty acids, ua fa'asa ai i le tele o atunuu ma itulagi.
o Fa'a-hydrogenation atoatoa: O fusi fa'alua e toetoe lava a fa'atumuina atoatoa, e tele lava ina gaosia ai ga'o fa'atumuina (stearic acid), e toetoe lava a leai ni ga'o trans. O suāu'u fa'a-hydrogenate atoatoa e matua'i ma'a'a ma manifinifi, ma e masani ona mana'omia ona fa'afefiloi ma le suāu'u vai pe fetu'una'i e ala i le fesuia'iga o ester e sui ai o latou uiga.
• Faʻataʻitaʻiga o le faʻaaogaina:
o Gaosiga o le shortening ma le margarine: Faaliliu le suāuu pi vai, suāuu rapeseed, ma isi mea faapena i se tulaga e le mafiafia mo le taoina ma le fa'asalalauina.
o Fa'aleleia atili le mautu o le suāu'u: Fa'alautele le umi e teu ai le suāu'u falai ma mea'ai o lo'o iai le suāu'u.
• Le lelei: E maua ai ni trans fatty acids matautia (partial hydrogenation) ma leiloa ai ni ga'o taua.
3. Fesuiaiga o Ester
• Manatu autū: "Fesuia'iga", suia o le fausaga o triglycerides.
• Fa'agasologa: I lalo o le gaioiga a se vaila'au fa'atupu fa'alavelave (e pei o le sodium methoxide) po'o le lipase, e "ta'ape'apeina" ai fatty acid glycerides i totonu o molela'au o le suāu'u, ona toe fa'apipi'i fa'afuase'i lea o fatty acids i luga o le glycerol backbone e fausia ai ni molela'au triglyceride fou.
o Fesuiaiga fa'afuase'i o ester: E toe fa'atulaga fa'afuase'i ga'o i totonu o molela'au uma.
o Fesuiaiga o le ester fa'atonutonuina: I lalo o tulaga fa'apitoa (e pei o le vevela fa'atonutonuina), o le fa'agasologa o le toe fa'atulagaina e fa'asaga i le itu mana'omia.
• Faʻataʻitaʻiga o le faʻaaogaina:
o Gaosiga o le shortening e leai ni trans-fat ma le margarine: O le fa'aoga sili ona taua lea i aso nei o le fesuia'iga o ester. I le faia o le fesuia'iga o ester i le va o le stearin ua fa'a-hydrogenate atoa (e aunoa ma trans acids) ma le suāu'u vai, e mafai ona maua ai se ga'o palasitika e iai le foliga lelei atoatoa ma e leai ni trans fatty acids.
o Fa'aleleia atili o le fetaui lelei o mea e sui ai le pata koko.
o Suia o le fausaga tioata o le ga'o ma le pata e fa'aleleia atili ai lo la'ua lelei i le taoina.
• Tulaga Lelei: E mafai ona suia tele meatotino faaletino o suāuu e aunoa ma le gaosia o trans fatty acids, ma avea ai ma se isi auala autu e sui ai le tekinolosi o le partial hydrogenation.
Afai e te manaʻo e vaevaeina se suāuʻu i ni vaega e eseese le tulaga e liusuavai ai, faʻaaoga le fractionation. Afai e te manaʻo e faʻamaʻaʻa ma sili atu ona mautu se suāuʻu vai, e masani ona faʻaaogaina le hydrogenation, ae ia nofouta i le mataupu o trans fatty acids. Afai e te manaʻo e fetuʻunaʻi le maʻaʻa, le foliga ma le plasticity o se suāuʻu e aunoa ma le faʻaaogaina o le hydrogenation, lea e mafai ona maua ai trans fatty acids, o le transesterification o le filifiliga sili lea. I le alamanuia o suāuʻu faʻaonaponei, o nei metotia e tolu e masani ona tuʻufaʻatasia e gaosia ai oloa suāuʻu aoga e faʻafetaui ai manaʻoga faʻapitoa eseese.
Taimi na lafoina ai: Oke-14-2025



